วันศุกร์ที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

พระร่วงนั่งหลังนูน

ก่อนจะรู้จัก พระร่วงนั่งเนื้อดิน...ก็ควรผ่านความรู้พื้นฐาน...ชั้นแรก รู้จักเพชรน้ำเอกของพระเครื่องเมืองสุโขทัย คือ พระร่วง หลังรางปืน เนื้อชินตะกั่วสนิมแดง ศิลปะแบบลพบุรี เสียก่อน

เพชรน้ำรอง คือ พระร่วงหลังลิ่ม เนื้อชินเงิน กรุวัดช้างล้อม กึ่งกลางตัวเมืองศรีสัชนาลัย วัดที่มีหลักฐานมั่นคงว่า สร้างในสมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช

ศิลาจารึกสุโขทัยหลักที่ 1 ตอนหนึ่งความว่า พ่อขุนรามคำแหงฯ ทรงขุดได้พระธาตุจากสถานที่หนึ่ง ทรงนำมาบรรจุไว้ในเจดีย์...ซึ่งเริ่มสร้างเมื่อปี พ.ศ.1829 เสร็จปี 1835 ใช้เวลา 6 ปี

เจดีย์ประธานทรงลังกา องค์นี้ มีกำแพงแก้วสี่เหลี่ยมจัตุรัสล้อมรอบ ตั้งบนฐานประทักษิณรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส มีช้างปูนปั้นเต็มตัว 39 ตัว ประดับโดยรอบฐาน ที่คือที่มาของชื่อ “วัดช้างล้อม”

ในปีที่บรรจุพระธาตุลงในเจดีย์ เชื่อกันว่า พ่อขุนรามคำแหงฯ ได้สร้างพระร่วงนั่งหลังลิ่มบรรจุไว้

พระร่วงนั่งหลังลิ่ม แตกกรุครั้งแรก เมื่อ พ.ศ.2480 ครั้งที่สอง พ.ศ.2495 ชาติ วิศิษฏ์สรอรรถ อธิบายไว้ในหนังสือสาระสังเขป พระเนื้อชิน (พ.ศ.2555) ว่า พุทธลักษณะพระร่วงหลังลิ่ม องค์พระประทับนั่งปางมารวิชัย บนฐานตรงสองชั้น บริเวณพระศอมีเส้นรางๆ สองเส้น ขนาดองค์พระกว้าง 2.5 ซม. สูงราว 3.5 ซม.

ผิวพระมีสีดำจัด 80% ขึ้นไป ตรงซอกพระหัตถ์ซ้ายทะลุ เกิดจากตอนเทโลหะเหลวเนื้อพระน้อยไป

ด้านหลังมีลายเสี้ยนกาบหมาก เอกลักษณ์ เด่นองค์พระ ทำเป็นหลังร่องคล้ายลิ่มสกัด จึงเรียกกันว่า “พระร่วงนั่งหลังลิ่ม”

ชื่อเสียงพระร่วงนั่งหลังลิ่มโด่งดังมาก ชาติประมาณราคาอยู่ที่หลักหมื่นปลาย องค์สวยชนหลักแสน

หลังพระร่วงนั่งหลังลิ่ม แตกกรุจากวัดช้างล้อมจนถึงปี พ.ศ.2500 มีการขุดพบพระพิมพ์เดียวกันอีกหลายแห่ง เช่น กรุบ้านแก่งสารจิต กรุวัดเจดีย์เจ็ดแถว กรุเมืองชัยนาท และครั้งสุดท้าย พ.ศ.2507 ที่กรุวัดเขาพนมเพลิง

พระร่วงนั่งกรุหลังสุดนี้ องค์เล็กกว่า ด้านหลังไม่มีหลังลิ่ม วงการจึงเรียกว่า พระร่วงนั่งหลังตัน

แน่นอน...พระร่วงนั่งหลังลิ่ม ไม่ว่ากรุไหน เป็นที่นิยมของปลอมก็ต้องมี กรุวัดช้างล้อมแพงมากกว่า สัดส่วนจำนวนพระปลอมก็มีมากกว่า

รู้จักพระร่วงนั่งหลังลิ่ม และพระร่วงนั่งหลังตันกันแล้ว ก็มาถึงพระร่วงนั่งเนื้อดิน หลังอูมนูน องค์ในคอลัมน์วันนี้...เส้นสายลายพิมพ์ ที่เหลือจากการถูกสัมผัสจากการใช้ ยังคมชัด เหลือหลุมร่องหูตาให้เห็นพองาม

แม่พิมพ์เทียบองค์ครู เนื้อชินเงิน ที่มีภาพถ่ายในหนังสือมาตรฐาน...อย่างอมตะพระครู ของต้อย เมืองนนท์ หรือองค์ในหนังสือ ของชาติ วิศิษฏ์สรอรรถ...ไปกันได้

ข้อต่างพระร่วงนั่ง เนื้อดิน กับเนื้อชิน... เนื้อชินตัดปีกตามเส้นรอบวงองค์พระ เนื้อดินเหลือปีกเป็นสามเหลี่ยม ส่วนด้านหลัง...เหลือเนื้อไว้นูน คนพิมพ์พระปั้นคลึงเหลือไว้พองาม

ทำนองเดียวกับการ “ปั้น” การ “คลึง” ด้านหลังพระคง กรุหริภุญไชย

ถ้าดูภาพสี (ไทยรัฐออนไลน์) ก็จะเห็นเงาสว่างจากการใช้...นุ่มนวลตา เงาสว่างนี้ มนัส โอภากุล เรียกว่า “ผิวน้ำผึ้ง” ผิวแบบนี้เกิดจากพระเนื้อละเอียดเนียนนุ่ม ไม่มีเมล็ดกรวดทรายปน

พระร่วงนั่งหลังนูน...องค์นี้ ไม่โดดเดี่ยวเดียวดายเกินไป ความที่ไม่ค่อยปรากฏในวงการ หนังสืออมตะพระกรุเล่มแรก...มีพระร่วงนั่งหลังลิ่มเนื้อชินให้ดูเป็นองค์ครูหลาย องค์ แต่ไม่มีเนื้อดินสักองค์เดียว...

น่าดีใจที่อมตะพระกรุเล่มต่อมา หนักและหนา ต้อย เมืองนนท์ มีให้ดูเป็นองค์ครูหนึ่งองค์

เจอที่ไหนพิมพ์ดี เนื้อดี ความเก่าเข้าตา คว้าไว้ พระที่ไม่ค่อยมีคนรู้จัก ของปลอมถ้าจะมี ก็มีน้อย.

O พลายชุมพล O