วันอาทิตย์ที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ประเพณีกินพ่อแม่

อ่านหนังสือเล่มชื่อ อาหารไทยมาจากไหน (สำนักพิมพ์นาตาแฮก พิมพ์ครั้งที่ 2 พ.ศ.2560) กันแล้วหรือไม่ ถ้ายังไม่ ผมขอเอาเรื่องประเพณีกินพ่อแม่มายั่วให้อยาก...อีกสักเรื่อง

คุณสุจิตต์ วงษ์เทศ บอกว่าเน่าแล้วอร่อยเป็นขบวนการถนอมอาหารไว้กินนานๆของคนในอุษาคเนย์ เช่น ปลาแดก ปลาร้า น้ำบูดู กะปิ น้ำปลา ผักดอง ถั่วเน่า

เคยมีนักวิชาการศึกษาอาหารหมักดองพบว่าขั้นตอนการแปรรูปอาหารเน่าแล้วอร่อยไม่ต่างจากประเพณีทำศพของคนอุษาคเนย์

เมื่อส่วนที่เป็นเนื้อหนังหุ้มกระดูกของคนตายเน่าเปื่อยตามธรรมชาติ ลอกเนื้อหนังเน่าเปื่อยออกเอากระดูกล้างน้ำแล้วสาดน้ำล้างกระดูกขึ้นหลังคาเรือนขับไล่ผีร้าย

เอากระดูกไปทำพิธีครั้งที่สองใส่ภาชนะดินเผา หรือหม้อไห แล้วฝังอีกครั้ง

บุญช่วย ศรีสวัสดิ์ จดนิทานสองเรื่องไว้ในหนังสือชาวเขาในไทย (พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ.2506) เรื่องที่ 1 คนกินพ่อกินแม่ ดังต่อไปนี้

กบยักษ์สองตัวผัวเมีย ผัวชื่อยาถำ เมียชื่อยาไถ่ ไม่มีบุตรด้วยกัน ปกติกินสัตว์ป่าเป็นอาหาร วันหนึ่งยาถำจับมนุษย์มากิน อร่อยลิ้นกับยาไถ่ เอากะโหลกแขวนไว้ดูเล่นบนเสากลางลานบ้าน

ไม่นาน ยาไถ่ก็ตั้งครรภ์ คลอดบุตรออกมาเป็นมนุษย์ ผู้ชาย 9 คน ผู้หญิง 9 คน

แม้มีลูกเป็นมนุษย์ แต่สองกบยาถำกับยาไถ่ก็ติดรสชาติเนื้อมนุษย์ ยังจับมนุษย์เคี้ยวกินต่อไป ในขณะที่บุตรชายหญิงต่างแต่งงานมีบุตร หลานแยกย้ายไปอยู่ในหุบเขา 9 แห่ง

ยาถำยาไถ่กินมนุษย์เรื่อยๆไปจนแก่ หูตาฝ้าฟาง วันหนึ่งไปจับมนุษย์มากิน โดยไม่รู้ว่าเป็นหลาน ลูกชายทั้ง 9 นั่งประชุมกันเห็นพ้องกันว่า พ่อแม่นอกจากเป็นสัตว์น่าเกลียด ทั้งยังชอบเนื้อมนุษย์ ไม่เว้นกระทั่งหลาน

หากปล่อยไว้ไม่แน่วันหน้าจะมาจับลูกหรือหลานกินต่ออีก

ลูกมนุษย์ทั้ง 9 ก็ลงมติพร้อมใจกันไปจับพ่อแม่ยาถำยาไถ่มาฆ่ากินบ้างเป็นการเอาคืน

นับแต่นั้นจึงเกิดขนบธรรมเนียม ฆ่าบิดามารดา เมื่ออายุมาก สืบต่อกันมาเพิ่งมาเลิกเอาเมื่อ 300 ปีมานี่เองเลิกพร้อมๆกับการกินเนื้อมนุษย์

เพื่อเป็นที่ระลึกมนุษย์มีต้นตระกูลเป็นกบจึงนำโลหะมาหล่อทำเป็นรูปกลองทองเหลืองกลมๆมีรูปกบเกาะอยู่ริมกลองใช้ตีในเวลามีงานพิธี พม่าเรียกกลองปะชี แปลว่า กลองกบ ไทยเรียกกลองมโหระทึก

รูปกบยังทำไว้ที่แท่นบูชา วันขึ้นปีใหม่ก็จะมีการแห่รูปกบ ไปปล่อยลงแม่น้ำ

นิทานเรื่องที่ 2...เล่ากันว่าหัวหน้าชาวละว้า ไปซื้อพันธุ์ข้าวจากชาวจีนฮ่อ เอาข้าวมาปลูกไม่ขึ้นก็โกรธจีนฮ่อหาว่าเอาพันธุ์ข้าวลวกน้ำร้อนมาขายให้ จึงสั่งให้ลูกน้องไปซื้อพันธุ์ข้าวใหม่ ซื้อคราวนี้ให้ตัดหัวจีนฮ่อมาด้วย

เมื่อพันธุ์ข้าวชุดใหม่มาถึงเต็มไปด้วยเลือดและหนองจากหัวมนุษย์เอาไปปลูกข้าวก็ขึ้นงอกงาม จึงเกิดเป็นความเชื่อว่า พันธุ์ข้าวผีโปรด กลายเป็นธรรมเนียมล่าหัวมนุษย์มาบูชาผีไร่

นับแต่นั้น เวลาพวกละว้าจะลงมือ “เฮ็ดไฮ่” คือปลูกข้าวไร่หยอดหลุมก็จะต้องไป “หาหัวฮ้า”

ฮ้าคือ ร้า คือหัวมนุษย์บูดเน่าอย่างปลาร้า

ตอนฝรั่งมาครองพม่าใหม่ๆก็เคยเขียนว่า...พวกละว้าล่าหัวคน ยังมีแต่ตอนนี้ไม่มีแล้ว

เหมือนเรื่องธรรมเนียมฆ่าพ่อแม่ตอนแก่เฒ่าด้วยการให้ปีนขึ้นต้นไม้ ลูกหลานช่วยกันเขย่ากิ่งไม้ให้ตกมาตาย...ก็เลิกไปแล้วเหมือนกัน

เป็นไง...เรื่องพิลึกๆลึกๆอย่างนี้ หาอ่านที่ไหนไม่ค่อยได้หรอกนะครับ...อ่านแล้วน่าดีใจที่เกิดมาเป็นคนไทย รู้จักทำปลาร้า ปลาแดก ฯลฯ กิน แต่ไม่เคยรู้จักเรื่องโหดร้ายถึงขนาดฆ่าพ่อฆ่าแม่กิน.

กิเลน ประลองเชิง