ในหนังสือมรดกจากเต๋าเพื่อเยาวชนไทย จวงจื๊อจอมปราชญ์ ที่บุญศักดิ์ แสงระวี แปล ล.เสถียรสุต ผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมจีน แนะนำจวงจื๊อซึ่งท่านเรียกจังจื๊อว่า

จังจื๊อรอบรู้ในวิชาการต่างๆอย่างกว้างขวาง มีภาษาหนังสือที่น่าอ่านที่สุด เรื่องของจังจื๊อยาวแสนกว่าคำ ทั้งไพเราะทั้งพิสดาร

แนวความคิดจังจื๊อ สืบสายมาจากเหลาจื๊อ ตำหนิเยาะเย้ยลัทธิหยู ซึ่งมีความคิดคับแคบไม่เป็นกลาง จังจื๊อใช้นิทานบรรยายอุดมคติ เป็นหนังสือที่เด่นที่สุด ในบรรดาหนังสือทั้งหลายของพวกจื๊อ

น่าจะรู้จักจวงจื๊อมากยิ่งขึ้น หากได้ลองอ่านตัวอย่างสักเรื่อง เรื่องพระเจ้าหวงตี้กับเด็กเลี้ยงสัตว์

พระเจ้าหวงตี้ นำฟางหมิง ชางยี่ จางเร่อ ฮว่าจี และคนอื่นรวม 6 คน ประทับรถพระที่นั่ง ตั้งพระทัยว่าจะไปพบต้าขุย ปราชญ์คนสำคัญของสมัยนั้น ที่เขาจี้ฉือซาน

ไปไม่ถึงครึ่งทาง   พระเจ้าหวงตี้และผู้ติดตามก็เริ่มรู้สึกว่าหลงทาง วนเวียนไปอีกพักใหญ่ ก็เจอเด็กชายเล็กๆคนหนึ่งเลี้ยงสัตว์ อยู่ข้างทาง

"เจ้ารู้ไหม เขาจี้ฉือซานไปทางไหน" พระเจ้าหวงตี้ทรงถาม

"ข้าพระองค์รู้..." เด็กเลี้ยงสัตว์ท่วงท่ามีความรู้ รู้จักฮ่องเต้ รู้จักฐานะตัวเอง ตอบ

พระเจ้าหวงตี้ทรงถามต่อไป "แล้วเจ้ารู้หรือไม่ว่า พระอาจารย์ต้าขุยอยู่ที่ไหน"

เด็กเลี้ยงสัตว์ก็ตอบประโยคเดิมด้วยวาจาชัดถ้อยชัดคำว่า

"ข้าพระองค์ก็รู้"

สองปัญหาที่พระเจ้าหวงตี้ และขุนนางผู้ฉลาดจากราชสำนักถึง 6 อับจน แต่เด็กเลี้ยงสัตว์ตอบได้อย่างมั่นใจ ทำให้พระเจ้าหวงตี้แปลกพระทัย

"อายุรุ่นเจ้า ไม่เพียงจะรู้ว่า เขาจี้ฉือซานซึ่งอยู่ในที่ลึกลับอยู่ ที่ไหน เจ้ายังรู้อีกว่า ต้าขุย นักปราชญ์ผู้ลี้ลับอยู่ที่ใด ข้าแปลกใจมาก อยากจะถามอีกสักคำถาม เจ้ายินดีจะตอบหรือไม่"

เด็กเลี้ยงสัตว์กราบทูลว่า ยินดีจะตอบ พระเจ้าหวงตี้ก็ถามคำถามสำคัญ

"เจ้ารู้จักวิธีที่จะปกครองแผ่นดินให้สงบสุขมั่นคงหรือหาไม่"

เด็กเลี้ยงสัตว์ไม่ลังเล ตอบทันทีว่า

"การปกครองแผ่นดินที่ท่านว่า มิใช่เหมือนกับการเลี้ยงม้า ดอกหรือ?

เพียงแต่ขจัดสิ่งที่ขัดต่อธรรมชาติของม้าออกไป เท่านั้น ก็ใช้ได้แล้ว"

คำตอบสั้นๆฟังเหมือนโง่ๆง่ายๆ แต่นักปกครองที่มีประสบการณ์ บริหารแผ่นดินมาโชกโชนอย่างพระเจ้าหวงตี้ กลับเข้าพระทัยซาบซึ้ง

ทรงลงจากรถพระที่นั่ง แล้วคำนับเด็กเลี้ยงสัตว์ด้วยกิริยานอบน้อม

"ข้าขอยกย่อง และนับถือเจ้าเป็นเทพอาจารย์"

หนังสือเล่มนี้ ดูจะตั้งใจพิมพ์ให้เด็กเล็กๆอ่านด้วย นอกจากเรื่องแล้ว ยังเขียนการ์ตูนประกอบให้น่าสนใจ ตอนจบของภาคการ์ตูน ทิ้งท้ายให้คิดว่า

พระเจ้าหวงตี้ และขุนนางที่ปราชญ์อีก 6 คน ไปถึงเขาจี้ฉือซาน แล้วก็ยังไม่รู้ พระเจ้าหวงตี้ฟังคำตอบจากเด็กเลี้ยงสัตว์แล้ว จึงเข้าพระทัยว่า ได้เสด็จมาถึงเขาจี้ฉือซานแล้ว

ถ้ากระนั้น เด็กเลี้ยงสัตว์เจ้าของหลักการปกครองแผ่นดิน ปกครองคน เหมือนการดูแลม้า ที่ถูกยกย่องเป็นเทพอาจารย์ คือใคร?

กิเลน ประลองเชิง