advertisement

จากไอ้ดอถึงอีดอ

โดย กิเลน ประลองเชิง 21 ก.ย. 2555 05:00

สมัยที่ฝรั่งยังไม่เข้ามา  คนไทยรุ่นปู่ย่าตาทวดท่านสนุกสนานกับการ “เล่น” ภาษาไทย แต่งกาพย์ กลอน โคลง ฉันท์ คล่องแคล่วแล้วก็เพิ่มเป็นกลโคลง กลกลอน ซับซ้อนซ่อนเงื่อน เป็นปริศนาให้เด็กๆรุ่นหลังต้องศึกษา

ยังมีการเล่นอีกอย่าง เรียกกันว่า คำผวน เจ้าตำนานคำผวนดู

เหมือนจะเข้าใจกันว่าอยู่แถวๆภาคใต้ เพราะหนังสือ สัปปะลี้หวน นิทานคำกลอนผวนคำเรื่องยาว ต้นฉบับยังหาเจอกันในหลายจังหวัดภาคใต้

ผมอ่านเจอจากศิลปวัฒนธรรม  ผู้รู้ท่านหนึ่งค้นต้นฉบับดั้งเดิม... ในหอสมุดแห่งชาติ มีประจักษ์หลักฐานบางประการยึดโยงไปว่า คนแต่งคือ คุณสุวรรณ ที่รู้จักกันจาก “อุณรุทร้อยเรื่อง”

ตอนผมอยู่ยะลามีคนเล่าว่า สมัยหนึ่งนานมาแล้วนิยมเล่นคำผวนกันมาก...เล่าลือกันว่า เจ้าแห่งคำผวน ผวนคำได้ฉับไวทันใจ และเฉียบคมในทุกสถานการณ์ เป็นผู้เฒ่าท่วงท่าธรรมดาคนหนึ่ง

เด็กหนุ่มคนหนึ่งจากต่างเมือง ทะนงหลงตัวว่ามีฝีปาก “คำผวน” ไร้เทียมทาน ก็ดั้นด้นมาหาถึงบ้าน ยกมือไหว้แล้วก็บอกเจตนาว่า จะมาขอประฝีปากด้วย

“อ๋อ...ได้” ผู้เฒ่ารับคำท้า มือยังใช้มีดตอกจักตอก ชายหนุ่มเพิ่งรู้ในบัดนั้น กระบี่ไร้เทียมทานตัวจริงเสียงจริงนั่งอยู่ตรงหน้า ก้มกราบผู้เฒ่า แล้วบอกว่า“ผมยอมแพ้” แล้วก็ลากลับ

นึกถึงคำ อ๋อ และคำ ได้ สำเนียงใต้นะครับ เมื่อผวนคำกลับ ก็จะได้คำใหม่ “ไอ้ดอ”

แค่คำเรียกที่เริ่มพูดจา...ผู้เฒ่าไม่เพียงรับคำท้า ผวนคำกลับ ไอ้ดอ ก็เท่ากับด่า...ลูกหลาน ที่เล่นหัวแบบไม่รู้จักผู้หลักผู้ใหญ่

คนภาคใต้...ชอบตั้งชื่อลูกชายว่า “ไข่” คำ “ไข่” มีนัยความหมาย ไปถึงเจ้าจำปีที่ห้อยอยู่หน้าขา ฟังแล้วรื่นหู ไม่ระคายหูเหมือนคำเรียกอวัยวะชิ้นนั้นตรงๆ

เรื่องเล่าจากพระบาลี มีชายคนหนึ่งชื่อ “นายคะวะยะ” ที่อ่านโดยไม่ประวิสรรชนีย์ นักแปลบาลีเลี่ยงแปลเป็น “นายควาย” ก็ถูกทักว่าผิดความหมายเดิม แต่เมื่อแปลโดยนักแปลบาลีภาคใต้เป็น “นายไข่” เรื่องก็ลงตัว

คำที่ผู้เฒ่าสื่อ “ไอ้ดอ” ถ้าพูดด้วยน้ำเสียงอ่อนโยน พูดปนหัวเราะ ก็บอกนัยไปทางเอ็นดูยั่วเย้าลูกหลาน แต่ถ้าเปลี่ยนเป็นเสียงเข้มสั้น ความ หมายจะเปลี่ยนเป็นคำด่า ถ้าไม่รักกัน คำ “ไอ้ดอ” ถึงขั้นฆ่ากันตายได้เหมือนกัน

ผมนึกถึงเรื่อง “ไอ้ดอ” หลังจากได้ฟังเรื่อง “คุณนายดอ”

เขานินทากันมานาน...ว่า คุณนายดอ คนนี้เป็นผู้มีบารมีนอกรัฐบาล มีบารมีถึงขั้นเปลี่ยนโผย้ายปลัดกลาโหมก็ได้ เก้าอี้ใหญ่ในกระทรวงมหาด-ไทยและอีกหลายกระทรวง คุณนายดอก็เปลี่ยนได้

คุณนายดอใหญ่ขนาดนี้ จึงไม่แปลกที่จะมีข่าวเป็นเจ้าของที่ดินแปลงใหญ่ซึ่งรุกป่าสงวนแห่งชาติในภูเก็ต

และบทพิสูจน์ว่า คุณนายดอใหญ่ไร้เทียมทานจริง เมื่อสืบสาวได้ว่า ต้นตอข่าวขี้ฉ้อทั้งหลายออกมาจากเลขาธิการคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ (ป.ป.ท.) คนที่นั่งเก้าอี้ตัวนี้ก็ถูกเตะโด่งออกไปจนพ้นหูพ้นตา

ข้อกล่าวหาเลวร้ายทั้งหลายทั้งปวงนี้ มีอยู่ในแวดวงนินทากาเล ยังไม่มีหลักฐานยืนยัน ยังไม่มีคดีความ คุณนายดอไม่ว่าตัวจริงจะเป็นใคร จะตอบโต้ชี้แจงได้บ้างก็ไม่ถนัดปาก ก็ต้องเป็นเป้า “ว่าร้าย” ไปเรื่อยๆ

ถ้าใช้ลีลาลากเสียงยาวๆอย่างผู้เฒ่าเจ้าคำผวน เปลี่ยนคำว่า “อ๋อ ได้ เป็นคำว่า “อ้อ ดี” คำนี้ตั้งใจให้หมายถึง “อีดอ”

แต่ที่ผมได้ยินมากับหู มีคนเปลี่ยนคำเรียกคุณนายดอเป็นอีดอ สุ่มเสียงออกมาแบบขบเขี้ยวเคี้ยวฟัน แสดงถึงความรังเกียจเดียดฉันท์เต็มที่ ผมฟังแล้ว คำอีดอ สั้น สิ้นเสียงดอกลางลำคอ หูฟังเป็น “อีดอก”

คนเราลงเมื่อตั้งใจจะเกลียดกันอยู่แล้ว เขาก็หาเรื่องด่ากันแรงๆอย่างนี้

คนที่รัก ก็ไม่ชอบใจ คนที่เกลียดก็เต้นแร้งเต้นกาสะใจ การเมืองเมืองไทยก็ยังพายเรืออยู่ในอ่าง ด้วยเรื่องด่ากันไปด่ากันมา จนไม่รู้ว่าจริงหรือเท็จ เท็จหรือจริง ทำนองนี้แหละครับ.

กิเลน ประลองเชิง

โหวตข่าวนี้
advertisement

คลิก

ติดตามรายการสด

พร้อมชมรายการย้อนหลัง
advertisement