advertisement

งิ้วธรรมศาสตร์

โดย กิเลน ประลองเชิง 11 ก.ย. 2555 05:00

งิ้วที่เพิ่งเล่นกันไปที่หอประชุมศรีบูรพา ธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ เมื่อบ่ายวันเสาร์ (8 ก.พ.) เป็นงิ้วในโครงการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม สถาบันไทยคดีศึกษา...แตกต่างจาก “งิ้ว” ในความรับรู้เดิมๆที่ผมเคยมี

ตอนเด็กๆผมเคยไปเดินเกร่หน้าโรงงิ้วยกพื้นสูง หน้าศาลเจ้าอาม้า เพื่อให้เข้าตาก๋ง แล้วก็มักจะได้ค่าขนม...ได้เงินแล้ว ก็จะอยู่ทำไมหน้าโรงงิ้ว ดูไม่รู้เรื่อง ก็เร่ต่อไปดูหนังกลางแปลง

ปีที่เรือโป๊ะจับปลาทูได้มากๆ ศาลอาม้าเคยทำสถิติฉายหนังแก้บนติดต่อกัน 3 ถึง 4 เดือน ส่วนงิ้วจะมีบ้างก็สักคืนสองคืน เพราะเหลือคนจีน
รุ่นเก่านั่งดูอยู่ไม่กี่คน

มาได้ความรู้ต่อมา คนจะดูไม่ดูก็ไม่เป็นไร เพราะระยะหลัง ดูเหมือนงิ้วเขาตั้งใจเล่นให้เทพเจ้าดู

โตขึ้นมาหน่อย ก็รู้เรื่องงิ้วธรรมศาสตร์ ถึงวันธรรมศาสตร์ ศิษย์ที่จบไปได้ดีมีชื่อเสียง ก็มักเล่นงิ้วฉลองให้สถาบัน งิ้วธรรมศาสตร์ร้องไทย เรื่องราวออกไปทางเสียดสีการเมือง

ผมไม่แน่ใจ งิ้วธรรมศาสตร์เล่นก่อนหรือหลัง “งิ้วการเมือง” ในหนังสือ สมัย นายคชา (ปรีชา สามัคคีธรรม) ร่าย ชัย ราชวัตร รำ งิ้วทำนองนี้ ก็เพียงใช้ลีลาของงิ้ว ทำนองเดียวกับสำนวนไทยเล่นงิ้ว นางงิ้ว

ไม่ได้ลงลึกไปศึกษาสืบสานขนบและตำนานงิ้วจริงจัง...เหมือนอย่างงานงิ้วในบริบทสังคมและศิลปวัฒนธรรมไทย ความเปลี่ยนแปลง
และการฟื้นฟูสู่ประชาคมอาเซียนในทางวัฒนธรรม...ซึ่งออกมาเป็นวิชาการ

อาจารย์ถาวร สิกขะโกศล บอกว่า ธรรมศาสตร์อยู่ในวังหน้า จึงต้องออกงิ้วเบิกโรง เรื่อง เกียเสี่ยหวย (พบกันที่เมืองหลวง) เป็นการบูชาคุณท่านเจ้าของ ซึ่งเคยมีงิ้ววังหน้า มีชื่อเสียงคณะหนึ่ง

ชุดที่สอง เรื่องกั้งเง็กกั่วก้วย (สาวใช้กั้งเง็กหิ้วขนม) เจ้าสัวจีบสาวใช้ ถูกหลอกให้ไปพบเที่ยงคืน สาวใช้บอกให้เมียใหญ่เจ้าสัวแอบไปดู แล้วหลอกให้เจ้าสัวสาบานว่า“ไม่กลัวเมีย”

นี่เป็นงิ้วตลกครื้นเครง แต่งขึ้นในยุคต้นสาธารณรัฐ ทำให้งิ้วที่อยู่ในช่วงตกต่ำ ได้รับความนิยม และยั่งยืนเล่นกันต่อมาอีกร้อยปีมาถึงเรื่อง ห่วยจือตอบสาร งิ้วอมตะ ที่เล่นกันตั้งแต่สมัยราชวงศ์หยวน ลูกชายวัย 16 ไปเจอหญิงยากจน เอาเลือดเขียนจดหมายฝากมาให้พ่อ พ่ออ่านแล้วร้องไห้ ได้ความว่า เจ้าของจดหมายเป็นแม่แท้ๆ เมื่อแม่เลี้ยงออกมา ก็ปฏิเสธแม่เลี้ยง

บทร้องตอบโต้ ตอนนี้ผมได้ยินเสียงคนดูแถวหลังร้องตามได้ทุกคำ จึงรู้ว่าเป็นเพลงอมตะที่แฟนพันธุ์แท้งิ้วแต้จิ๋ว เขาจำได้ร้องได้ เหมือนรามเกียรติ์ที่จับเล่นเป็นตอนๆ แฟนโขนเหมือนแฟนงิ้ว คือจดจ่อจับใจกับลีลาและคำร้อง

ส่วนเรื่องราวนั้น รู้ๆกันอยู่แล้ว

บทพ่ออึกอักมือสั่นปากสั่น บทลูกร้องไห้อาลัยแม่จริงที่ตกยาก แม่เลี้ยงที่เสียใจที่ถูกลูกตัดรอน เป็นช่วงเวลาที่สมัยนี้เด็กๆใช้คำว่า “ดราม่า” เรียกน้ำตาให้ไหลออกได้โดยไม่รู้ตัว

นี่คือมหาพลานุภาพ ความงดงาม ความลึกซึ้ง ของศิลปะ ที่สื่อกันได้ โดยไม่ต้องใช้ภาษาเป็นตัวช่วย

รู้จักงิ้ว เคยดูงิ้วในรูปแบบต่างๆมาทั้งชีวิต ผมขอสารภาพว่า ผมเพิ่งเข้าใจงิ้วบ้าง...ในครั้งนี้

วันนี้มีงิ้วอยู่กว่า 300 รูปแบบ เป็นศิลปวัฒนธรรมที่กำลังกลายเป็นตำนาน งิ้วแต้จิ๋วเป็น 1 ใน 10 งิ้วยอดนิยม ซึ่งกำลังมีความพยายามฟื้นฟูให้เป็นระดับมหาอุปรากร...อยู่ในจีน

งิ้วแต้จิ๋ว รู้จักกันในความประณีต 3 ประการ มีพระเอกหนุ่ม นางเอกสาว และตัวตลกหนุ่ม มีความอ่อนหวาน ทั้งเสียงร้องและการแสดงที่มีท่าทางอ่อนช้อย หลีกเลี่ยงความกระด้าง

เนื้อเรื่องโดยทั่วไป ไม่พ้นความโศกเศร้า ดีใจ ร้างรา สมปรารถนา

มีข้อห้าม ต้องหลีกเลี่ยงเนื้อเรื่อง แม่ทัพนายกอง และเรื่องราวของผู้นำ ผู้มีอำนาจ ซึ่งเป็นเรื่องการเมือง

เหตุที่งิ้วยังยั่งยืนยาวนานมาถึงวันนี้ ก็เพราะข้อห้ามนี้ เพราะหากเล่นงิ้วการเมือง ก็ต้องเสียดแทงใจผู้มีอำนาจ งิ้วจะดำรงคงความเป็นงิ้วอยู่ไม่ได้ เพราะอำนาจที่ได้จากการเมืองเปลี่ยนได้ทุกเมื่อ

ใครที่สนุกสนานกับอำนาจการเมือง น่าจะหาเวลาไปดูงิ้วกันไว้บ้างนะครับ.

 

กิเลน ประลองเชิง

โหวตข่าวนี้
advertisement

คลิก

ติดตามรายการสด

พร้อมชมรายการย้อนหลัง
advertisement