advertisement

พระภูมิ

โดย กิเลน ประลองเชิง 3 ก.ย. 2554 05:01

บ้านแม่ผมที่แม่กลอง ทั้งหลังแรกริมคลองบางเรือหัก และหลังสองริมถนน มีศาลพระภูมิ ผมคุ้นตาภาพแม่จุดธูปไหว้ถวายข้าวพระภูมิ แต่นึกไม่ออกเลยว่า หน้าตาพระภูมิในศาลเป็นยังไง?

เพิ่งมาได้เค้าเอาเมื่ออ่านสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ในหัวข้อ เจว็ด ส.พลายน้อย อธิบายว่า คือรูปพระภูมิที่เขียนในแผ่นไม้รูปคล้ายใบเสมา เป็นแบบที่มีมาแต่ครั้งสมัยกรุงศรีอยุธยา

รูปพระภูมิของเดิมจะเป็นอย่างไรไม่ทราบ ไม่มีตำราเล่มใดบอกไว้ เข้าใจว่าเป็นรูปเทวดาถือพระขรรค์

เมื่อได้เวลาเชิญขึ้นศาล  ต้องจารึกชื่อไว้ที่ฐาน  ชื่อพระภูมิบ้าง ชื่อชัยมงคลบ้าง

เอาแป้งน้ำมันหอมเจิมลงที่เจว็ด เสร็จแล้วเชิญเจว็ด หันหน้าเจว็ดเข้าทางศาล เดินเวียนขวารอบศาลสามรอบ แล้วจึงเชิญขึ้นเสด็จบนศาล

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงเล่าไว้ในสาส์นสมเด็จ ตอนหนึ่งว่า

เจ้าพระยาเทเวศรจะทำศาลพระภูมิสำหรับบ้าน ท่านให้เกล้ากระหม่อมเขียนเจว็ด แล้วว่าจะเอาไปให้ท่านเจ้าอยู่ (พระธรรมทานาจารย์) ลง

วันหนึ่งเกล้ากระหม่อมออกเดินเล่น เห็นเจว็ดอยู่ในศาล อยากรู้ว่าท่านเจ้าอยู่ลงว่ากระไร เพราะท่านเป็นเปรียญด้วย เป็นครูคร่ำด้วย จึงหยิบมาดู เห็นท่านลงว่า

ภุมมาจายันตุเทวา

ส.พลายน้อย อธิบายว่า คาถานี้ คัดมาจากบทชุมนุมเทวดา จายันตุเทวา หมายถึงพระภูมิ

นอกจากเจว็ดรูปพระภูมิแล้ว  ในศาลยังมีตุ๊กตาเล็กอีกสามตัว  ตำราเล่าว่า เจ้ากรุงพาลีให้พระภูมิมาเป็นเจ้าที่ดูแลที่ดินแล้ว ยังส่งทนายคนใช้มาให้สามคน

คนแรกชื่อจันละทิศ  คนที่สองชื่อจันละที  คนที่สามชื่อ จันละจาเทพี

สามคนนี้มีหน้าที่เป็นคนกลางรับของไหว้

ตำราบอกว่า เมื่อถวายข้าวพระภูมิ ท่านให้ตั้งนโม 3 จบ แล้วกล่าวคำบูชา ดังนี้

ขอบูชาพระภูมิ พระชัยมงคล จงมารับเครื่องโภชนากระยาหาร หรือเครื่องบูชาที่ข้าพเจ้าถวาย จงมาให้ลาภให้ชัย ข้าพเจ้าคิดสิ่งใดๆ ขอให้สมความปรารถนา คุ้มครองรักษาข้าพเจ้า สุขี ลาโภ ภวันตุ เม

จบแล้วโปรยข้าวลงที่ตีนศาล ให้ลูกศิษย์พระภูมิ แล้วกล่าวว่า จันละทิศ จันละที จันละจาเทพี อุสุพะเชิงเดิน ขออัญเชิญให้นำเอาข้าวนี้ไปถวายพระภูมิ

ขออัญเชิญพระภูมิ มารับเอาเครื่องสักการบูชา ตัวข้าบูชาถวายพระภูมิ

ส.พลายน้อย บอกว่า คาถาบูชาพระภูมิมีหลายบท ที่เลือกมาเป็นการบูชาอย่างง่ายๆ ข้อห้ามขาดมีอยู่ข้อเดียว จะกล่าวคำถวายแบบใดก็ได้ แต่ห้ามออกชื่อพระภูมิผิด

ถ้าออกชื่อพระภูมิผิด สิทธิการิยะ ท่านว่า พระภูมิจะไม่รับของบูชาเด็ดขาด

รู้จักพระภูมิ รู้จักบริวารพระภูมิทั้งสามแล้ว กลับบ้านแม่กลองหนนี้ ผมจะต้องไปดูให้เห็นกับตาสักที ศาลพระภูมิของแม่ มีเจว็ดรูปพระภูมิหรือไม่

ตอนนี้แม่ไม่อยู่แล้ว เหลือแต่พี่น้องสองคน เข้าใจว่าคงสืบทอดการถวายข้าวพระภูมิตามแม่ ตั้งใจจะไปบอกพี่น้องว่า อย่าเผลอเรียกชื่อพระภูมิผิด

เพราะถ้าเรียกชื่อท่านผิด ที่ลงทุนถวายข้าวหรือไหว้ท่านมา ติดต่อกันนานปี ก็จะสูญเปล่า

ที่บนบานศาลกล่าวหวังให้ท่านช่วยอะไรไว้ ท่านก็คงไม่ช่วย

จำชื่อพระภูมิให้แม่น เรียกชื่อท่านให้ถูก และข้อสำคัญอย่าไปถามเซ้าซี้กวนใจ พระภูมิท่านเป็นเป็นแค่เทวดาสมมติ เป็นแค่เจว็ดไม่ใช่เทวดาจริง ที่จะมีอิทธิฤทธิ์รอบรู้ทุกอย่าง ตอบสนองได้ทุกเรื่อง

คำเตือนสุดท้าย บริวารพระภูมิเฮี้ยนมาก เผลอพูดจาไม่ถูกใจเจ้านาย เป็นตามล่าตามไล่ไม่ยอมเลิก.


กิเลน ประลองเชิง

โหวตข่าวนี้