ข่าว

วิดีโอ

แผนที่ทำมือ...ยุติศึกน้ำ

โดย ดอกสะแบง

สิ้นฤดูฝนน้ำในเขื่อนภูมิพลมีแค่ 51% ปีที่แล้วว่าแล้งสาหัส ช่วงเดียวกันนี้ยังมีน้ำ 64%...แล้งหน้า สงครามแย่งน้ำทำนาจะรุนแรงแค่ไหน เป็นอีกความขัดแย้งที่รอคนไทยเปิดศึก

บ.ใหม่ ต.วัดขวาง อ.โพทะเล จ.พิจิตร ก่อนหน้านี้เคยเปิดศึกแย่งน้ำถึงขั้นฆ่ากันตายมาแล้ว สำนักงานส่งเสริมการวิจัย (สกว.) ร่วมกับ สถาบันเพื่อการชลประทาน (สพช.) จึงขอใช้เป็นพื้นที่นำร่อง จัดตั้ง “กลุ่มชลประทานท้องถิ่น” เพื่อทำการวิจัยแก้ไขปัญหาแย่งน้ำ และผู้นำท้องถิ่นยินดีให้ความร่วมมือ ด้วยเห็นว่าถ้าไม่รีบแก้เสียแต่ต้น อนาคตลูกหลานต้องฆ่ากันตายมากกว่านี้

การวิจัยเริ่มโดยให้คนในท้องถิ่นเป็นนักวิจัย ตั้งคำถามและหาคำตอบด้วยตัวเองว่า ปัญหาขาดแคลนน้ำ ปฐมเหตุมาจากอะไร จะแก้ไขอย่างไร...คำตอบที่ได้มาจากประตูส่งน้ำอยู่ต่ำกว่าระดับคลองส่งน้ำ ทำให้ไม่สามารถอัดน้ำเข้าคลองส่งน้ำได้มากอย่างที่คิด

แต่ที่คิดสรุปอย่างนั้นจริงเท็จแค่ไหน ต้องหาวิธีตรวจสอบระดับน้ำ ปริมาณน้ำอย่างเป็นระบบ โดยมี สกว. และ สพช. คอยเป็นพี่เลี้ยง...ปัญหานี้จึงนำไปสู่การแก้ไขปัญหาจากกรมชลประทาน

เมื่อแก้ปัญหาเรื่องส่งน้ำเข้าคลองได้อย่างเต็มที่แล้ว มีปัญหาให้ชาวบ้านต้องวิจัยต่ออีกว่า ทำอย่างไรให้น้ำกระจายไปสู่แปลงเกษตรกรอย่างทั่วถึง...จึงเป็นที่มาของแผนที่ทำมือ

แผนที่เขียนวาดด้วยมือชาวบ้านในแต่ละแฉกน้ำ ที่ระบุตำแหน่งคลองส่งน้ำ คูส่งน้ำ ถนน แปลงที่ดิน ขนาดแปลง ระบุรายชื่อเจ้าของแต่ละรายและปัญหาอยู่ตรงบริเวณไหนวาดกันตามประสาชาวบ้าน ไม่ต้องมีมาตรวัดสัดส่วน เอาความรู้สึกเป็นสำคัญ วาดเสร็จลงสีตามใจชอบ ดูแล้วรู้เรื่องได้เป็นพอ

แม้จะใช้แผนที่ของกรมชลประทานจะง่ายกว่า แต่ชาวบ้านชอบมันมากกว่า นอกจากจะใช้เป็นเครื่องมือแก้ปัญหาแล้ว ยังให้ความภาคภูมิใจลึกๆว่า ทำด้วยมือตัวเองและมีชื่อตัวเองเป็นเจ้าของที่ดินให้เห็น และเมื่อสมาชิกในแต่ละแฉกน้ำรับรู้ถ้วนหน้า รู้จุดของปัญหาและลงสำรวจภาคสนามบวกกับการประชุมครั้งแล้วครั้งเล่า ทำให้รู้ว่าปัญหาเกิดจากอะไร ต้องแก้อย่างไร...ในที่สุดการแก้ปัญหาก็สำเร็จด้วยฝีมือชาวบ้านช่วยคิดทำกันเอง

เมื่อชาวบ้านมีน้ำใช้อย่างเท่าเทียมและเป็นธรรม ไม่มี 2 มาตรฐาน... ความขัดแย้งหายไป ความปรองดองจะบังเกิด ความสงบก็ตามมา.


ชมชื่น ชูช่อ

27 ต.ค. 2556 11:28 27 ต.ค. 2556 11:28 ไทยรัฐ